Hiperfonksiyonel Disfoni Nedir?
Bir sabah işe giderken, metroda yanımda oturan bir kadın sürekli boğuk bir şekilde öksürüyordu. Her öksürüşü, biraz daha derinleşen, biraz daha hırıltılı hale gelmişti. Birkaç dakika sonra, yanımda daha fazla dayanamadı ve telefonuna yazmaya başladı. Sesini çıkarmak istemediğini yazdı. O an, metroda hani o anda fark etmeden yaşadığımız o çok sayıda küçük problemi hatırladım. Çünkü ses, hep göz ardı ettiğimiz bir şey. Yani, ne zaman sesi kullanmaya başlasak, değerini çok daha net anlayabiliyoruz. O kadın, sesini kullanırken yaşadığı güçlüklerle başa çıkmaya çalışan biriydi. Peki ya sesini bozan bir hastalık, gerçekten neler yapar?
Hiperfonksiyonel disfoni, günlük hayatımızda çok fazla dikkat etmediğimiz ama fark ettiğimizde ise ciddi bir problem haline gelen bir ses bozukluğudur. Şimdi, isterseniz gelin, bu durumu birlikte daha derinlemesine inceleyelim.
Hiperfonksiyonel Disfoni Nedir ve Nasıl Oluşur?
Hiperfonksiyonel disfoni, ses telleri üzerinde aşırı yüklenme sonucu ortaya çıkan bir ses bozukluğudur. Aslında, ses telleri biz konuşurken ya da şarkı söylerken sürekli olarak titreşim yapar. Normalde bu titreşimlerin düzgün bir şekilde olması gerekirken, bazı durumlarda bu titreşimler bozulur. Bunun sonucunda da sesimiz, alışık olduğumuz pürüzsüz tınıyı kaybeder ve boğuk, hırıltılı veya kesik bir hale gelebilir. Hiperfonksiyonel disfoni, ses tellerinin gereksiz yere sıkılması, fazla güç harcaması veya yanlış kullanımı sonucunda ortaya çıkar.
Evet, kulağa karmaşık gibi gelebilir, ama anlatmaya çalıştığım şey aslında basit: Ağız yoluyla konuşmaya çalışırken, ses telleri normalden fazla zorlanır ve bu da zamanla sesin bozulmasına yol açar. Bu problem çoğunlukla sesini fazla kullanan kişilerde görülür. Mesela; öğretmenler, avukatlar, çağrı merkezi çalışanları, şarkıcılar… Eğer sesinizi doğru kullanmazsanız, zamanla bu tür bozukluklarla karşılaşmanız kaçınılmaz olur.
Hiperfonksiyonel Disfoniyi Etkileyen Faktörler
Bir gün iş yerinde, yazılım geliştiren bir arkadaşım vardı. O kadar çok konuşuyordu ki, birkaç hafta sonra sesinin çok bozulduğunu fark etti. İşe de gitmeye devam etti, ama sesi artık onun için bir engel olmuştu. Hiçbir şeyi doğru bir şekilde anlatamıyor, sürekli bir boğaz ağrısı hissediyordu. Aslında onun yaşadığı şey, hiperfonksiyonel disfoniye örnek olabilir.
Ses telleri de bizim kaslarımız gibi, onları kullanırken dikkat etmezseniz fazla yorulurlar. Hiperfonksiyonel disfoni de genellikle aşırı ses kullanımı, yanlış ses teknikleri, aşırı gerginlik ve ses tellerinin aşırı zorlanması gibi nedenlerle ortaya çıkar. Bu faktörler arasında genetik yatkınlık, stres, yanlış nefes alışı gibi şeyler de etkili olabilir.
Beni tanıyanlar, sürekli veriyle uğraşan bir insan olduğumu bilir. Gerçekten de bu tür bir durumu incelemek için biraz raporlara göz atmak zorunda kaldım. 2021 yılında yapılan bir araştırmaya göre, hiperfonksiyonel disfoni, sesini sürekli kullanan kişilerde, çoğu zaman stresle tetikleniyor. Sesini düzgün kullanmadığınızda, vücudunuz da buna tepki verir ve bu, sonradan çok daha büyük sağlık sorunlarına yol açabilir.
Hiperfonksiyonel Disfoni Belirtileri
Bunun, en yaygın belirtileri arasında ses kısıklığı, boğukluk, tizleşme, sesin incelmesi, zamanla sesin kaybolması yer alır. Örneğin, bir sabah kalktığınızda boğazınızda bir ağrı ve sesinizde bir gariplik olduğunu fark edebilirsiniz. O anın geçici olduğunu düşünürsünüz ama devam ettiğinde bu durum günlerce sürebilir. Hiperfonksiyonel disfoniye dair herhangi bir belirtiyi göz ardı etmek de ilerleyen zamanlarda daha büyük sıkıntılara yol açabilir.
İş hayatımda, sürekli sunum yaparken sesimin titremesi ve boğulacak gibi olmam, bana sesimi kullanma konusunda ne kadar dikkatli olmam gerektiğini öğretti. Zamanla, sesimi doğru kullanmadığımda ne gibi sıkıntılarla karşılaşabileceğimi anlamış oldum.
Hiperfonksiyonel Disfoni Tedavisi
Evet, bir süre önce fark ettiğiniz ses kısıklığı veya boğaz ağrısı, hiperfonksiyonel disfoni ile ilgili olabilir. Ne yapmalıyız? Nasıl iyileşebiliriz?
İlk adım, bir doktora görünmek olacaktır. Fakat bu hastalık genellikle ses terapisi ve ses eğitimiyle tedavi edilir. Ses terapisti, sesinizi doğru kullanabilmeniz için size rehberlik eder. Böylece ses tellerinizin gereksiz yere yorulmasının önüne geçilir. Ayrıca, ses terapisi dışında fiziksel terapi, yeterli dinlenme, su içme gibi basit tedavi yöntemleri de var.
Benim için en büyük ders, sesimi daha dikkatli kullanmak oldu. Sürekli veri analiz eden, raporlara gömülen biri olarak, sesimi bir araç gibi kullandığımı unutmuşum. Ancak ses, aslında en değerli araçlardan birisi.
Sonuç
Hiperfonksiyonel disfoni, görünmeyen, ama hayati derecede önemli bir ses problemi. İnsanlar genellikle sesleri hasta olana kadar değerini fark etmiyorlar. Bir şekilde kullanmaya başladığınızda ise ses tellerinizin ne kadar önemli olduğunu daha net bir şekilde görüyorsunuz. Ve bu sesin kaybolması, bazen sadece sesin kendisini değil, bir insanın özgüvenini, kariyerini, ilişkilerini de kaybetmesine yol açabiliyor.
Hiperfonksiyonel disfoniye yakalanmak istemiyorsanız, sesinizi doğru kullanmaya özen gösterin. Bu, belki de en basit, ama en etkili korunma yöntemidir. Unutmayın, sesimizi ne kadar doğru kullanırsak, o kadar sağlıklı ve güçlü oluruz.